साहित्य

यसपालीको तीज पनि दैलो नीर आयो आमा, तिम्रो हातको खिर पुरीको झल्को फेरि आयो आमा जिम्मेवारी, परिस्थिति, विधि कति-कति, मेलापात, बालबच्चा स्याहार्दै ठिक्क भएँ आमा पोहोर पनि तीज आयो, आउन पाइनँ मेरी आमा, मनभरिको रहर बोकी पनि फर्किन पाइनँ आमा सोचेँ यसपाली त आउँछु, तिम्रो आँगन टेक्छु, तर समयले फेरि उही बाटो छेकिदियो आमा यसपाली नि आइसकेछ, थाहै पाइनँ मेरी आमा, दिनहरू कसरी बिते, पत्तै पाइनँ आमा जताततै, चोक चौतारी सबैतिर घन्केका छन् तीजका गीत, बाध्यता र विवशता मेरो फेरि पनि उस्तै आमा अरूका माइतीका आँगनमा हाँसो गुञ्जिँदा, मेरो मन भने तिम्रै आँगन खोजिरहन्छ आमा रात पर्दा सिरानीमा आँसु लुकाउँदै सोच्छु, कहिले आउला त्यो दिन, तिम्रो काखमा बस्न पाउँला आमा आँखा मिचीमिची कन बाटो कुर्दै हौली मेरी आमा, छोरी आउँछे भन्दै कथन गर्दै हौली मेरी आमा नाति सानो स्कुल जान्छ, गाई–गोठमा भोकै बाख्रा, ...

ती अबोध छोरीहरू, सुन्दर संसारमा फूल्ने सुरमा थिए, आँखाभरि सपना, ओठभरि मुस्कान लिएर जीवनको बाटोमा हिँड्ने सुरमा थिए । कहाँबाट आउँछन् ती दुष्टहरू, जो टप्प टिपेर चिचिल्लो मै चिमोट्छन्, फूलझैँ कोमल ती नानीहरूको सपना राक्षस रुपी हातले निमोठिदिन्छन् । दोष उनीहरूको के थियो र ? उनीहरू त बस् संसार सुन्दर देख्ने उमेरमा थिए, तर निर्दयी पापी हातहरूले उनीहरूको जीवन खोसे, आमाको काख अनि आसु रीत्याईदिए हे सरकार ! ती अबोध छोरीहरूलाई फूल्न देउ हाँस्न देउ, सपना देख्न देउ, जीवन देउ यो संसार छोरीको लागि पनि हो भन्ने आधार देउ स्वतन्त्रता देउ, सुरक्षाको प्रत्याभुति गर हे सरकार ! कहिलेसम्म छोरीहरु हिंसा सहनु पर्ने ? कहिले सम्म यौन दुर्ब्यहार सहनु पर्ने ? कहिलेसम्म बलात्कृत हुनु पर्ने ? कहिलेसम्म राक्षसको हातबाट मारिनु पर्ने ? हे सरकार ! कोहि छोरी बाबुबाट, कोहि छोरी काका दाजु भाईबाट ...

पूर्णपुष्टी सम्बाददाता/७ भदाै, २०८३ । उदयपुर नियात्रा विधाअन्तर्गत प्रकाशित ‘प्रणाम सगरमाथा’ कृतिका लागि साहित्यकार भवानी खतिवडालाई शिवलोक साहित्य पुरस्कार २०८३ प्रदान गरिएको छ । उदयपुर साहित्य कला प्रतिष्ठानको ५ औ बार्षिक साधारण सभा तथा दोस्रो अधिवेशनका अवसरमा पुरस्कार प्रदान गरिएकाे हाे । पुरस्कार तथा साहित्यिक कार्यक्रममा भाषा आयोगका सदस्य एवं साहित्यकार मातृका पोखरेल प्रमुख अतिथिका रूपमा सहभागी थिए । कार्यक्रमको अध्यक्षता उदयपुर साहित्य कला प्रतिष्ठानका अध्यक्ष डा. कैलास राईले गरेका थिए । कार्यक्रममा साहित्यकार विवश पोखरेल ,सारदा प्रसाद भट्टराई,कौशल चेम्जोङ,वीरेन्द्र बस्नेत लगायतको उपस्थिति रहेको थियो। कार्यक्रममा साहित्य, नियात्रा लेखन तथा नेपाली साहित्यको विकासमा साहित्यकारहरूको योगदानबारे चर्चा गरिएको थियो । पुरस्कृत कृति ‘प्रणाम सगरमाथा’ नियात्रा विधामा आधारित कृति हो। पुरस्का...

पूर्णपुष्टि, गाईघाट/१३ गते । उदयपुरे कवि जिवन राई (आरोही) ले ५० हजार नगद सहित मनमोहन स्मृति प्रतिष्ठानद्वारा आयोजित पहिलो मनमोहन पुरस्कार जितेको छ । बैशाक १३ गत्ते शनिबार काठमाण्डौमा आयोजित राष्ट्रब्यापी खुला कविता प्रतियोगितामा उदयपुरका युवा कवि जीवन आरोहीले प्रथम स्थान हासिल गरेको हो । बिजेता बनेसँगै कवि आरोहीले नगद रू ५० हजार राशी र मनमोहन स्मृति सम्मान प्राप्त गरेका छन्। आरोहीले मनमोहनको सपनाु शीर्षक कविता बाचन गर्दै पहिलो स्थान ओगटेको हो । त्यस्तै लमजुङका गोमा श्रेष्ठ द्वितीय रू ३०हजार र तनहुँ का कवि नरोत्तम श्रेष्ठ तृतिय बनेर रू २० हजार प्राप्त गरे । आज आयोजित राष्ट्रब्यापी कविता प्रतियोगितामा प्रथम चरणमा देशभरिबाट आएका कविता मध्येबाट निर्णायक मण्डलले उत्कृष्ठ ३० जना वाचनका लागि छानेका थिए । कविताको निर्णाय गर्न प्रा।डा। जगत प्रसाद उपाध्याय, कवि रामबाबु सुवेदी र डा।बिरेन्द्र शर्मा ...

नगरपालिका भएपनि सञ्चार, सुचना र अन्य विकासबाट बन्चित ठाउँ हो दमौटी गाउँ । उदयपुरको त्रियुगा नगरपालिका वडा नं. ५ मा पर्ने दमौटी गाउँ जङ्गलभित्रको एकान्त ठाउँ हो । समथर ठाउँमै भएपनि हरेक कुराले बन्चित ठाउँ भएकाले दुर्गम ठाउँकाे रुपमा रहेकाे छ । त्यस्ता ठाउँमा सामान्य परिवारमा जन्मिएर हुर्केका एक युवाकाे सफलताकाे कथा राेचक छ । सामान्य गाउँकाे युवा, जाे आज सुरक्षा अधिकारीको स्तरमा पुगेका छन् । आमयुवाका लागि याे ठुलै सफलताको कथा हो । सशस्त्र प्रहरी नीरिक्षक मोहनकुमार भट्टराई, जाे सामान्य जीवनबाट स‌घर्ष गर्दै यो स्तरसम्म पुग्नका लागि सामान्य मेहनत र सामान्य संघर्ष थिएन । उनी सानैदेखि अत्यान्तै लगनशील र मेहनती थिए । कृषिमा निर्भर बाबुआमाले दुःखले पढाए । सानैदेखि बुवाआमाको दुःखको साँछी हुँदै आएका उनी निरन्तर भविष्यमा केही बन्छु भन्ने लक्षमा लागिरहे । त्यसका लागि दुःख मेहनत गरेर पढाइमा लगाव दिए ।...

रुदी होलीन आमा घरमा बोल्न नपाएर । छोरा सँग मनका कुरा खोल्न नपाएर । कहिले डिउटी चोक बजार कहिले डिउटी टाउन । कहिले हुन्छ बन्द हड्ताल कहिले लक डाउन । नत यहाँ म कतै जान्छु नत आफन्त भेट्छु । आमा तिम्रो तस्विर हेर्दै भेट्ने रहर मेट्छु । ओईलाएर आफु अब देशको लागि फुल्दैछु । जनताको सेवा गर्दै चाड पर्वलाई भुल्दैछु । मन रुन्छ पिटि परेड दुख्छ किन जिउ । बाहाना बनाई घर आउँद भने छैन कुनै निउ । माहामारीमा देश डुब्यो कसरी म हाँसु । घरको माया सम्झी ल्याँउदा झर्छ मेरो आशु । लेखक उत्तम ढकाल प्रहरी जवान, ताप्लेजुङ खेवाङ      ...

पूर्णपुष्टि, फागुन ३० । पोयट आईडलमा गाउँले कविता सुनाएर मन जित्दै गरेका  उदयपुरका पत्रकार ऋषिबहादुर राई उदयपुरको कटारीमा रहेर एकदशकबढी पत्रकारिता गरिरहेका ऋषिबहादुर राई अहिले कविताको रियालिटी शो दि पोयट आईडलको सिजन २ मा प्रतिष्पर्धिका रुपमा कविता सुनाईरहेका छन् । मंगलबार साँझ ९देखि १० बजे सम्म प्रशारित शो को १२ औं अंक पश्चात राई उत्कृष्ट ११ मा पुगेका छन् । आगामी अंकमा ग्रुप बीबाट एकजना भोटको नतिजा मार्फत आउट हुने भएकाले ग्रुप ए मा रहेका राईले अव उत्कृट १० बाट आठका लागि आगामी सोमबार र मंगलबार कविता प्रस्तुत गर्नेछन् । नेपाल पत्रकार महासंघ शाखा उदयपुरको सह सचिव समेत रहेका राईले पत्रकारितासँगै नेपाली साहित्यमा कविता , लघुकथा , संस्मरण , गजल , गीत , वालकथा , वालकविताहरु लेख्दै आएका छन् । पोयट आईडल मार्फत नेपाली समाजमा रहेका परिस्थितिहरुलाई कविताको माध्यमबाट जस्ताको त्यस्तै उतार्नु राईको विश...

पूर्णपुष्टि, ८ फागुन । उदयपुर र उदयपुरको कटारीका ऋषि बहादुर राई कविताको रियालिटी शो द पोयट आईडलको उत्कृष्ट चौधमा पुगेका छन् । हिमालय टिभीमा हरेक सोमबार र मंगलबार राति ९ बजेदेखि प्रशारण भईरहेको कविताको रियालिटी शो पोयट आईडलको दोस्रो सिजनमा राईले सोमबार उत्कृष्ट चौधको प्रतिष्पर्धात्मक प्रस्तुति समेत दिईसकेका छन् । पेशाले जिल्लाको कटारीलाई केन्द्र बनाएर पत्रकारिता गर्दै आईरहेका राई कवि तथा लेखक समेत हुन् । कवितामा विशेष गरी ग्रामिण परिवेशलाई जस्ताको त्यस्तै उतार्ने कवि राईले पोयट आइडलमा प्रस्तुत गरेको रुद्रेम्पा र उसको हाँसो , तीन सरकारलाई आग्रह , फरेन दाजु तँ विदेश नजा शिर्षकको कवितालाई स्रोता दर्शकले उल्लेख्य रुपमा मन पराएका छन् । डिजिटल , फिजिकल अडिसन हुँदै उत्कृष्ट चौधमा पुगेका राईलाई अव भने दर्शक स्रोताहरुको भोटको आवश्यकता रहेको छ । आगामी चरणमा पुग्नका लागि राईलाई मंगलबार राति १० ...

पूर्णपुष्टि, फागुन ४ । गम्भिर बहादुर थापाको जन्म वि.सं. १९८२ साल असार १४ गते बिहिबारका दिन उदयपुर जिल्लाको तत्कालीन डुम्रे गा.वि.स. वडा नं–६ ठुलोढुङ्ग्रे भन्ने गाउँमा भएको थियो । हाल उक्त गाउँ उदयपुरगढी गाउँपालिका वडा नं–४ मा पर्दछ । पिता रत्न बहादुर थापा र माता बालकुमारी थापाको कोखबाट जन्मिनु भएका थापाले आफ्नो सम्पूर्ण जीवन सामाजिक जागरण र विरोधी क्रान्तिमा होमिनु भएका थापाले प्रजातन्त्र प्राप्तिको निम्ति जेल, नेल र अनेकैँ यातना भोग्नु भएको थियो । जहानियाँ राणा शासनको समूल अन्त्य गर्नका लागी नेपाली काँग्रैसमा आवद्ध भएर सघंर्ष गर्नुभयो । नेपाली काँग्रेसको उदयपुर जिल्ला उप–सभापती, सभापती हुँदै महासमिति सदस्य भएर राजनितिक भूमिका निर्वाह गर्नुभयो । उहाँको व्यक्तित्वका अनेकैँ बहुआयामिक पाटाहरु छन् । उहाँ २००७ सालको जनक्रान्तिको स्वतन्त्रता सेनानी तथा प्रजातान्त्रिक योद्धा हुनुको आलवा प्रखर ...