स्वास्थ्य

भदौ २१ गते ।  डक्टरको सल्लाहमा मात्रै डेंगी रोगको परिक्षण गराउन सरकारले आग्रह गरेको छ । डेंगुको परीक्षण गर्ने यापिड डाइग्नोष्टिक टेष्ट किट (आरडीटी) को माग धेरै बढेपछि स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयले डाक्टरको सल्लाहमा मात्र परीक्षण गर्न आग्रह गरेको हो । ज्वरो आएका सबैलाई डेंगी नहुने भएकाले डाक्टरको सल्लाह विना परीक्षण गर्नु नपर्ने भन्दै मन्त्रालयले सूचना जारी गरेको छ । देशको धेरै जिल्लामा डेंगु फैलिएकाले विभिन्न अस्पतालबाट परिक्षण किटको माग अत्यधिक भएकाले आफूखुशी परीक्षण नगर्न आग्रह गरेको हो । अहिलेसम्म यस वर्ष डेँगुबाट चारजनाको ज्यान गएको मन्त्रालयले जनाएको छ । गएको वर्ष यो रोगको सङ्क्रमणबाट तीन जनाको मृत्यु भएको थियो । डेंगी सङ्क्रमण कम गर्नका लागि छ करोड १७ लाख रुपैयाँ पठाइएको इपिडिमियोलोजी तथा रोग नियन्त्रण महाशाखाले जनाएको छ ।...

अभिमन्यु लामिछाने  उदयपुर, भदौ २० गते ।  गम्भिर प्रकृतिको विरामी बुद्ध तामाङ्लाई कटारी नगरपालिका मेयरको पहलमा आर्थिक सहयोग जुटेको छ । नाजुक आर्थिक अवस्था भएका तामाङको उपचार खर्च जुटाउन नगरपालिकाका मेयर ज्ञानेन्द्र श्रेष्ठको पहलमा एक लाख रकम जुटेको हो । कनपा–४ मरुवा निबासी १४ बर्षीय तामांगको उपचार गर्ने क्रममा नोबेल अस्पतालका डाक्टरको लापरबाहीले मोटो आंद्रा ठुलो आंद्रामा जोडे पछि बिरामीको अबस्था गंभीर बनेको तामाङको फुपु सबीना तामांगले बताइन । अहिले त्रिबि शिक्षण अस्पताल महाराजगंजमा उपचार गराईरहेको तामांगको स्वास्थमा केहि सुधार भएको  तामाङ्को परिवारले जनाएको छ । उनका वुवा समेत टिबी रोले थला परेको छ भने तामाङ तीन महीनाको हुदा उनको आमाले छोडेर हिडेको थियो । तामाङको आर्थिक अवस्था अत्यन्त नाजुक र दयनिय रहेकाले मेयरको सहयोग उनीहरुको लागि भगवान सरह भएको उनको फुपु सबीनाले भनिन् । यसर...

भदौ १५ गते । तिजमा अधिकांश महिला ब्रत बस्ने भएकाले आफ्नो स्वास्थ्यलाई पनि ख्यान गर्नु पर्दछ । पहिला जस्तो पानी पनि नखाई ब्रत बस्ने चलन कम हुदै गएपनि फलफुल खादा पनि ख्याल गर्नु पर्दछ । आफ्नो स्वास्थ्यलाई ख्याल नगरि ब्रत बस्नु भनेको रोग निम्त्याउनु हो । व्रत बस्दा ध्यान दिनुपर्ने कुरा – भात नखाए पनि सुजी, साबदाना लगायतका परिकार खानुपर्छ । –पानी, जुस, फलफूल, दूध खाएर बस्नु पर्छ । – केहि नखाएपनि पानी चै खानै पर्छ । – दिनमा ब्रत बसेपनि राती ब्रत बस्नु हुदैन । – ब्रतको नाममा लामो समय व्रत बस्नाले धेरैखालका रोग लाग्न सक्छ । – ब्रत बस्दा स्वास्थ्यको ख्याल नगर्नाले शरीर कमजोर भएर ढल्ने तथा अस्पतालसम्म पुग्नु पर्ने अवस्था आउँन सक्छ । व्रत बस्दाको फाइदा – आत्मसन्तुष्टि हुन्छ । – खानाबाट हुने एलर्जी तथा पेट फुल्ने समस्यालाई ठिक गर्छ । – खानाले भएको ग्याष्ट्राइटिसलाई राम...

भदौ १२ गते । कर्णाली बाहेकका ६ वटा प्रदेशमा १५ सय ३७ जनामा डेँगुका संक्रमित भेटिएका छन् । करिब ३ महिना अगाडी पूर्वको धरानमा देखापरेका डेंगु नियन्त्रण गर्न नसक्दा देशैभर पैmलिएको हो । डेंगु संक्रमण देखिएका ६ वटा प्रदेश मध्ये सवै भन्दा बढी प्रदेश नं. १ मा संक्रमित भेटिएको इपिडिमियोलोजी तथा रोग नियन्त्रण महाशाखा, टेकुले जनाएको छ । यस प्रदेशका १४ वटा जिल्लामध्ये ९ जिल्लामा डेँगु संक्रमित ५ सय ६३ जना भेटिएको तथ्याङ्कले देखाएको छ । यस वर्ष पहिलो पटक डेँगु फेला परेको सुनसरीको धरान हो । यहाँ ३ सय ३१ जना डेँगु संक्रमित भएको तथ्याङ्कले देखाएको छ । त्यस्तै झापामा पनि १ सय २४ जना डेँगु संक्रमित फेला परेको तथ्याङ्कले देखाएको छ । प्रदेश २ का ८ जिल्ला मध्ये ७ वटा जिल्लाका १४ जना डेंगुका बिरामी भेटिएको तथ्याङ्कले देखाएको छ । त्यस्तै प्रदेश ३ का विभिन्न जिल्लामा ५ सय ५९ जना डेँगु संक्रमित फे...

ऋषि राई कटारी/भदौ ११ गते । उदयपुरको कटारीमा फैलिएको डेंगु नियन्त्रण गर्नका लागि जनचेतना पैmलाउनु पर्ने चिकित्सकले जनाएको छ । सामाजिक विकास मन्त्रालय प्रदेश नम्बर १ को आयोजना र कटारी नगरपालिकाको समन्वयमा सम्पन्न डेंगु र ज्वरो नियन्त्रण सम्बन्धि अन्र्तकृयामा सहभागी चिकित्सकहरुले यस्तो बताएका हुन् । कार्यक्रमको सहजिकरण गर्दै मन्त्रालयका वरिष्ठ जनस्वास्थ्य प्रशासक डा.शुरेस मेहताले डेंगु लाग्नुका कारण र रोकथामका उपायहरु बताउँदै यो रोग सफा पानी जम्नेस्थानहरुमा हुने लार्भाकै कारण पैmलिने भएकाले यसको नियन्त्रण गर्न जनचेतना पैmलाउनु पर्ने बताए । दिउँसो टोक्ने लामखुट्टेको टोकाईबाट सर्ने भएकाले हरेक घर घर सम्म लामखुट्टे उत्पादन हुने घर वरपर सरसफाई गर्ने, पानी जम्न नदिने चेतना पैmलाउन सकेमात्र डेंगु नियन्त्रण हुने पनि डा. मेहेताले बताए । कार्यक्रममा बोल्दै कटारी अस्पत्तालका प्रमुख मेडिकल सु...

भदौ ४ गते ।  काठमाण्डौ उपत्यकामा ५५ जना डेंगु संक्रमित विरामी फेला परेका छन् । धरानबाट फैलाएको डेँगु नियन्त्रण बाहिर गएर उपत्यमा समेत डेँगु संक्रमित फेला परेको हो । उपत्यकाको १० वटा अस्पतालमा आएका मध्ये ५५ जनामा डेंगु संक्रमढ देखिएको इपिमिडियोलोजी तथा रोग नियन्त्रण महाशाखाले जनाएको छ । महाशाखाले संकलन गरेका २३ वटा अस्पताल उक्त संख्यामा संक्रमित भेटिएको जनाईएको छ । गत वर्ष पनि उपत्यकामा यसै समयमा १६ जनालाई डेंगु देखिएको चिकित्सकहरुले जनाएको छ । देशभर ८ सय ११ जना संक्रमित भएका थिए ।  बालबालिका, जेष्ठ नागरिक र रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता कम भएका मानिसहरु शतर्क रहन चिकित्सकहरुले जनाएको छ ।...

भदौ २ गते । पाल्पामा पनि डेँगुको विरामी फेला परेको छ । गत साउन महिनामा २ जना डेंगुको बिरामी फेला परेको जिल्ला स्वास्थ्य कार्यालयले जनाएको हो । ‘एडिप्टाइ’ नामक लामखुट्टेको टोकाइबाट डेँगु लाग्ने गर्छ । गत वर्षकोमा पनि जिल्लामा डेंगुका सात जना बिरामी भेटिएका थिए । यस रोग लाग्दा अत्यधिक ज्वरो आउने, नाथ्री फुटेर रगत बग्ने लगायतका लक्षण देखा पर्छ । शरीरमा भएको रगतको मात्रा ‘प्लेटेड’ नामक तत्वले घटाइदिने हुँदा रोगको लक्षण देख्ने बित्तिकै स्वास्थ्य संस्थामा उपचार गराउनु पदर्छ ।...

सवैले र सवै तरकारीमा प्राय प्रयोग हुने आलुको बोक्रामा विभिन्न पोषक तत्वले भरिपूर्ण हुन्छ । यसले स्वास्थ्यमा मात्रै होइन सौन्दर्यका लागि पनि काम गर्दछ । क्याल्शियम, भिटामिन सी, बी कम्प्लेक्सका र आइरनको मात्रा पनि अत्यधिक पाईन्छ । त्यसैले आलुुको बोक्रा खानाले शरीरमा कमि भएका पूर्ती गदर्छ । यसले डार्क सर्कलदेखि कपाललाई कलर गर्ने सम्मका कामका लागि पनि प्रयोग गरिन्छ । यसले कुन–कुन रोगलाई नियन्त्रण गर्दछ र के फाईदा निम्नानुसार छ । १. तौल कम फाईवर युक्त हुने भएकाले आलु बोक्रासँगै खादा शरीरले कार्बोहाइड्रेटको सथ फाइबर पनि पाउँछ । फाइबरले लामो समयसम्म पेट भरिएको महसुस गराउँछ र यसले मेटाबोलिजम रेटलाई पनि बढाउन सहयोग गर्दछ भने नसा पनि बलियो बनाउँछ । २. रक्तचाप कम पोटाशियम र भिटामीन सि आलुमा पाईन्छ । यी दुबै रक्तचाप नियन्त्रण गर्न महत्वपूर्ण हुन्छ । आलु पकाउँदा कहिल्यै पनि बोक्रा ताछ...

साउन २० गते । बालबालिकाले मोवाईलमा गेम खेल्ने, टिकटक बनउने, भिडियो हेर्ने जस्ता कार्य धेरै गरेमा मानसिक रोग खतरा हुन सक्छ । पछिल्लो समयमा आएर धेरै बालबालिकाले मोवाईल प्रयोग गर्दै आएकाले त्यसबाट मानसिक रोग ‘गेमिङ डिसअर्डर’को सिकार हुदै गएको मनोविज्ञहरूको भनाइ छ । बढी बालबालिकाहरु मोबाइल गेममा होमिएर बाहिर निस्कन नसक्ने भएकाले गएकाले विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले मानसिक रोगको श्रेणीमा राखेको मानसिक रोग विशेषज्ञ डा. प्रवास अधिकारी बताए । उदास हुने, खान मन नगर्ने,  मोबाइल धेरै चलाउने समस्या लिएर अधिकांश अभिभावक आउने गरेको अधिकारीले बताए । बच्च फकाउन मोवाईल दिने भएकाले पनि यस्तो समस्या आएको हो । यो समाचार आजको गोरखापत्रमा प्रकाशश भएको छ ।...

मुकेश राई, हाल जापान भरखरै भोटराज सरको एभिन्यूज रिपोर्टमा उदयपुर जिल्ला अस्पतालको दुरदशा हेरें । त्यसै नौनारी गलेर आयो । म यतिबेला जापानमा छु । भोली फर्केर म पनि त यही ठाँऊ (नेपाल) मा जाने हो । म पनि त बिरामी हुन्छु परिवारको सदस्य विरामी हुन्छन् साथी भाई बिरामी हुन्छन् । के म त्यो झन्झट र त्यो दशा भोग्न सक्छु किनकी एक प्रकारले मेरो  त्यो बानीहरु छुटी सकेको छ । अनि यहाँको बानीभित्र म लगभग रमाउन थाली सकेको छु । तरपनि मैले फर्कनु छ किनकी म हुर्केको समाज, साथी सँगी, मेरो भोगाईहरु, अनुभवहरु अझ भनौं मेरो ऊर्वर समय मैले त्यही ब्यतित गरें र म फेरि फर्केर आउँछु भन्ने मेरो मनोसङ्कल्प पनि थियो, छ । फेरि देस सम्झन्छु, अत्यास लागेर आउँछ । यहाँको भोगाईहरु त्यसैत्यसै मीठो ईर्ष्या लाग्छ । म  यहाँको सरकारी कार्यलय, हस्पिटल, सार्वजनिक ठाँऊहरु, बस र ट्रेनको यात्रा सबै ठाँऊमा केही पनि त्यस्तो सुधार गर्न...