साहित्य

–गोठकृष्ण ठकुरी,उदयपुर यदि यहाँको समाजमा दुव्र्यशनीमा फस्नु विग्रनु हो भने संधै दुव्र्यशनमा लठ्ठ भइरहने विष समेत घाँटीमा राख्न सक्ने महादेव विग्रेको हो उही देवको देव महादेव भयो त्यसैले मलाइ विग्रेकाे मन पर्छ यदि यहाँको समाजमा घरबारको जिम्मेवारी नलिने घरबार त्यागेर हिड्नु विग्रनु हो भने केबल एक शान्तिको खोजीमा बालबच्चा राज्य घरबार सबैथोक त्यगेर हिड्ने गौतमबुद्ध विग्रको हो उही पुज्य छ । त्यसैले मलाई विग्रेको मन पर्छ यदि यहाँको समाजमा माया प्रेम गर्नु बराला भइहिड्नु विग्रनु हो भने सोरसय गोपीनीसँग रासलिला रचाउने कृष्ण विग्रको हो जसको उपदेश गितामा हात राखेर कसम खाइन्छ । त्यसैले मलाइ विग्रेको मन पर्छ । यदि यहाँको समाजमा धुम्रपान गर्नु, बौलाउनु विग्रनु हो भने हात जलुनजेल चुरोट खाइरहने बौलाहा झै हिड्ने लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा विग्रेको हो जसले नेपाली साहित्य भण्डार ...

  -तुलसा भट्टराई, उदयपुर कोरोनाको सन्त्रासले जलाउने हो अझै कति ? विश्वभरी हल्लाहरू चलाउने हो अझै कति ? हुनेखाने र हुँदाखानेबीचको फरकलाई घर्-घरमा गरिबीले गलाउने हो अझै कति? सुन्दर भविष्यको सपनामा बाँचेकाहरूको मनभित्र तनाव नै पलाउने हो अझै कति ? जोखिमयुक्त भू-भागमा रहेका ती बस्तीहरू भूकम्प र पहिरोले ढलाउने हो अझै कति ?...

गोठकृष्ण ठकुरी, उदयपुर एक जमाना थियो जहाँ म पढ्दै थिएँ जहिले म बढ्दै थिएँ त्यहीँ सिकेको हुँ लाइन बस्न प्राथना गर्न आदर गर्न जुन अहिले सजिलो भएको छ हरेक ठाउँमा लाइन बस्न सजिलो भएको छ समस्यामा भगवान पुकार्न सजिलो भएको छ आदर गरेर उम्कन सरले जहिले भन्नु हुन्थ्यो– “कम खाओ, बुद्वि बढ्छ” आज आएर थाहा भो भोको पेटले साँच्चै बुद्धि बढाउने रहेछ आज कति साथीहरू बुद्धि बढेर पराइभूमि पुगेका छन् कतिले बन्दुक बोकेका छन् त कतिले कलम भिरेका छन् सरले भन्नुहुन्थ्यो– “आजको अप्ठ्यारोले भोली सजिलो बनाउँछ” हो रहेछ हिजो अप्ठ्यारो गरी सिकेको हिसाबले आज सजिलो भएको छ परदेशी आउने दिन गन्न सजिला्े भएको छ तलब आउने दिन गन्न सजिलो भएको छ उधारो खाएको जोड्न त्यति बेला म बुझ्दिन थिएँ ‘धन भन्दा विद्या ठूलो’ पाठ पढाउने सरले पैसा थोरै भो भनेर स्कुल छाडेको कुरा ‘बल भन्दा बुद्धि ठूलो’ पाठ पढाउने ...

निमन्त्रणा तिमी आउँदा सँगसगै लिएर आउनु ओठमा मुस्कान र मस्तिष्कमा उज्यालो सपना । आउँदा छातीमा नक्सा छिपेर गाउँको कोरिदिनु पुरातन पत्थरको छातीमा उज्यालो हिड्ने स(साना गोरेटोहरू, प्रतिफलमा सोध्नेछन् कणर्धार पाइलाहरूले तिम्रो यात्राको सौन्दर्य । आउँदा, थाक्यो भने गोडा, लाग्यो भने थकान, सखारै काँधमा हलो बोकेर बेसी झरिरहेका ईश्वरहरू सम्झनु । सम्झनु, आमाको आँसुको आशिर्वाद । पछ्याउँदै नदीजस्तो सफर, सम्झँदै, चराहरूले जसरि घरको ठेगाना । नबिर्सि आईपुग्नु तिम्रो गन्तब्य । तिमीले ठेगाना बिर्सियौ भने बिर्सिनेछ, खेतबारीले अनाजसँगको प्रेम, केटाकेटीहरूले बिर्सिनेछ, पाठशालाको बाटो, र कणर्धार आँखाहरूले बिर्सनेछन सहिदको सपना । जसरि बिर्सन्छ बिरक्तिएका चराहरूले आफ्नो घर र देश । तिमी आउँदा गाउँ(बेसी गरिरहेकै हुनेछन् असार रोपिरहेका किसानहरू । घरको पिढीमा तिम्रै बाटो हेरिरहेका हुनेछन...

पूणर्पुष्टि, भदौ १८ अन्तराष्ट्रिय कविता प्रतियोगितामा उदयपुरका युवा कवि जिवन राई (आरोहीले) दोस्रो स्थान हासिल गरेका छन् । । अन्तर्राष्ट्रिय नेपाली साहित्य समाज (अनेसास) ले आयोजना गरेको विश्वव्यापी खुल्ला अन्तर्राष्ट्रिय कविता प्रतियोगितामा आरोही दोस्रो भएका हुन् । आरोही जिल्लामा राम्रो छवि बनाएका कवि हुन् । उनले कवितामा धेरै उपाधिहरु हात पारिसकेका छन् । यो भन्दा पहिले नै उनले राष्ट्रिय कविता प्रतियोगिताको प्रथम उपाधी समेत हात पारिसकेका छन् । वरिष्ठ कवि मातृका पोखरेल, प्राज्ञ डा. देवी नेपाल र समालोचक ज्ञानु अधिकारी निणर्ययक रहेको सो प्रतियोगितामा २५० जति कविताहरू प्राप्त भएको जानकारी प्रतियोगिताका संयोजक एवं अनेसास केन्द्रीय समितिका निवर्तमान अध्यक्ष राधेश्याम लेकालीले जानकारी दिनुभयो । । प्रतियोगितामा बिराटनगरकी राधीका गुँरागाई प्रथप भएकी छिन् । उनी कविता इन्द्रेणीको सपनाहर...

– टङ्कबहादुर आलेमगर त्रियुगा नगरपालिका -११, संगमटोल, उदयपुर, १ नम्बर प्रदेश सिँदुर, पोते, फुर्का, चुरा, गाजल, नङ्पालिस, क्रिम, पाउडर लाएर घुमिरहे छ एउटा मान्छे बजारे बेहुली भएर । चर्चा परसम्म । केटाकेटीको रम्भोरु र तमासा आदिआदि । साहुजी... बजारे बेहुली । के...? वास्ताहीन पसले । टाउकोमा सिउँदो फारेर लगाको सिँदुर देखाउदै यस्तो लाउने आइमाईलाई देख्नु भो ? भाग ... भन्दै हकार्यो पसलेले । टाइट पैंट लगाउने ठिटीलाई, दोकाँधे भिरेको पोते देखाउदै सोध्यो यस्तो भिर्ने आइमाईलाई देख्यौ ? केटी चुपचाप आफ्नै गन्तव्य तिर । पीपलको फेँदमा बसेर नानीलाई दुध ख्वाइरहेकी केटीको वक्षस्थल देखाउदै भन्यो 'यस्तै नानीलाई दुध चुसाउने आइमाईलाई देख्नु भयो ? रातो पीरो लाजले गाउँले ठिटी । कलेजबाट फर्केका विद्यार्थीलाई लिविस्टिक दलेको रातो, असुहाइलो ओँठ देखाउदै -यस्तै दल्ने भाउजूलाई देख्यौ ? त्रियुगापुल पारी हाँस...

उदयपुरे ब्रो सुमन  खाडी बाट कयौ छोराहरुको लास बाकस मा आउँदा एक थोपा आँसु नझर्ने त्यो तपाईंको आँखा अनि ढुङ्गा जस्तो मनमा आज बिदेशी बुहारीको चिन्ता कति धेरै भाको हो दलालको पन्जामा परि हजारौ देश भक्त छोराहरु आज यो बिसमपरिस्थितिमा खाडीमा आफ्नो अस्तित्व हराएको कुहिरोको काग भैरहदाँ तपाईलाई आफ्नो छोराको भन्दा बुहिरीको पहिचानको चिन्ता छ तपाईहरु जस्तो नेता कहाँ पाइयला अन्त कतै ? वाह नेता जि वाह छिमेकीले देशको सिमा चिमोटेर नेपाल आमा रोइरहेको बेला तपाईहरुलार्इ भने मातृभुमिको अस्तित्वको चिन्ता नभई भोलि कुर्सीको चिन्ता भोटको चिन्ता बिदेशी बुहारिले ल्याउने दाइजो रुपि नोटको चिन्ता वाह नेताज्यु वाह दुनियाँ भरी कोरोना कहरले गरिब जनता रोग अनि भोकले पिल्सिएको बेला तँपाइहरुलार्इ भने स्वास्थ...

पूर्णपुष्टि, असार १० उदयपुरको त्रियुगा नगरपालिकाले आजबाट नगरगीत पाएको छ । उदयपुरको आठ वटा स्थानीय तह मध्ये त्रियुगा नगर सरकारले पहिलोपटक नगरगीत सार्बजनिक गरेको हो । नगरक्षेत्रको भुगोल, जनजीवन, जातजाती, धर्म–संस्कार, संस्कृतिलाई चित्रण गर्दै नगरगीत लेखिएको छ । कृषि, उद्यम, प्रकृति र सभ्यातालाई आकलन गरी लेखिएको छ । नगरगीतले नगरको अवस्थालाई जिबन्त बनाएको छ । नगरगीतको रचनाकार त्रियुगा नगरकै बासिन्दा खिलानाथ घिमिरे हुनुहुन्छ । प्रस्तुत छ त्रियुगा नगरगीत : ===================== पहाडी पाखा चुरे र वन मैदान बगर विविध जाति मिलेर बस्ने त्रियुगा नगर कालिज, कोइली, मयुरले प्रकृति सुन्दर साकेला, ल्योछार, बालन, हुर्रा, जितिया अपार ज्ल र जंगल जमिनभरी अन्नपात उब्जाउँला सिल्पीका हातले खिपेर कला उद्योग बडाउँला स्वदेशमै हामी परिश्रम गर्छौं हटाइ विकृती निर्माण गर्छौं त्रियुगा नगर सभ्या संस्कृत...

पूणर्पुष्टि, असार १० । उदयपुरको त्रियुगा नगरपालिकाले पहिलोपटक नगरगीत सार्बजनिक गरेको छ । पाँचौ नगर सभाको अवसरमा आज नगर गीत पनि सार्बजनिक भएको हो । नगरको भाव बोकेको गीत सार्बजनिक भएसंगै उक्त नगरगीतका लेखकलाई पनि सम्मान गरिएको छ । नगरगीतको रचनाकार खिलानाथ घिमिरे हुन् । वहाँलाई ५१ हजार १ सय ११ रुपैया नगद पुरस्कारसहित सम्मान गरिएको हो । त्रियुगा नगरपालिकाका मेयर बलदेव चौधरीले कदरपत्र प्रदान गर्नुभयो । उपमेयर देवीकुमारी चौधरीले चेक हस्तान्तरण गनुभयो भने प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत लक्ष्मणविक्रम थापाले दोसल्ला र टोपी ओढाइ सम्मान गर्नुभयो । रचनाकार घिमिरे त्रियुगा नगरपालिकाबासी नै हुनुहुन्छ । ६२ वर्षिय घिमिरे वडा नं. १० बोक्सेका हुनुहुन्छ । नगरगीतलाई सम्मानका साथ नगरसभाको ब्यानर र राष्ट्रिय गीतको ब्यानरसंगै राखिएको थियो । नगरपालिकाले २०७४ सालतिरै नगर गीत लेखनका लागि खुल्ला आव्हान गरेको थियो ...

उदयपुरे ब्रो सुमन उकाली ओराली आरोह अवरोह कहिले रोदन कहिले अनगिन्ती खुसिहरु यो तेरो यो मेरो लोभ लालच तँछाडमछाड यो सब आखिर बाँचुन्जेली तक्दिरमा जो लेखिएको छ बस्नु पर्छ झेली तिमी आफ्नो भन्दै घमण्ड गर्छौ नि ? तिमी आफैमा छ समयको पाउबन्दी के नै छ र मरेपछि बस एक फगत जिन्दगी म धनी तं गरिब तँ सानो जात म ठूलो जात सन्सार छोड्दा तिम्रो अनि सबैको एउटै जात हुन्छ लास हो यहि जातले पुकारिने छौ तिमी दुनियाँ चलाउने अर्कै छ यहाँ जहाँ हामी छौ बन्दकी के नै घमन्ड गर्छौ र खै बस एक फगत जिन्दगी आएका हौ खाली हात जाने पनि खाली नै हो यस्तो भन्दै मा संघर्ष गर्न पनि छोड्नु पनि भन्दिन म आकाश छुन खोज्ने तिम्रो मस्तिष्कले धरातल बिर्सनु भएन कोही आफू भन्दा अघि बढे उस्लाइ जित्ने प्रयत्न गर्नै पर्छ ...