साहित्य

पूर्णपुष्टि, चैत ९ ‘आदिवासी जनजाति साहित्यकार लेखक महासङ्घ’ को अध्यक्षमा लेखक राजन मुकारुङ चयन हुनु भएको छ । ललितपुरमा सम्पन्न महासंघको प्रथम राष्ट्रिय भेलाले वरिष्ठ उपाध्यक्षमा टंक सेलिङ, उपाध्यक्षमा रजनी मिला, जगबहादुर बुढा, डा. विष्णुकुमार सिञ्जाली, वेचन उराँव, डा. कृष्णराज सर्वहारी, डा. सोमबहादुर धिमाल, गौरी तमू र उत्तमकुमार सुनुवारलाई निर्विरोध चयन गरेको छ । त्यस्तै, महासचिवमा बुद्ध योञ्जन लामा, सचिवमा लक्ष्मी रुम्बा, अन्वेश थुलुङ, प्रेमिला राई, बच्चु हिमांशु, जीवनप्रवेश रोकामगर, कुन्साङ र मेनुका छन्त्याल चयन भए भने कोषाध्यक्षमा उर्मिला गम्बा थारू र सह–कोषाध्यक्षमा जितेन पन्धाक चुनिएका छन् । महासंघको प्राज्ञिक परिषदमा कैलाश राई, मुनाराज शेर्मा, विष्णुकुमार सिञ्जाली, सञ्चु ब्लोन, गुरुङ सुशान्त, लालबहादुर भुजेल, डा. सोमबहादुर धिमाल, डा. लाल रापचा, डा. कृष्णराज सर्वहारी र डा....

यशु श्रेष्ठ नयाँनयाँ सिर्जनाले नै संसारलाई सकारात्मक र नवीन अनि सजिलो ढङ्गबाट अघि बढ्न सहयोग गरिरहेको हुन्छ । नवीन सिर्जनाका लागि झुकाव, चाख, लगाव, साधना र निरन्तरता आवश्यक पर्छ । यसका साथै विभिन्न छलफल, संवाद, तर्क, अध्ययन, अनुसन्धानले यो माझिँदै जान्छ र एउटा गन्तव्यमा पुग्न सक्दछ । त्यो गन्तव्यमा पुर्याउने एउटा बाटो हुन सक्दछ ‘सिर्जनशील क्लब’ । क्लब भएपछि यहाँ विभिन्न मस्तिष्क र विचारले बास गर्छन् । विचारका आदानप्रदान अनि सहयोगले हौसला, उत्साह प्रदान गर्छ, जसले काम गर्ने हातहरुलाई निकै धेरै फुर्ती ल्याइदिन्छ । एकअर्कामा गरिने मदत र दिने हौसलाले सबैलाई अगाडि बढ्न प्ररित गर्छ । सामुहिकताको विकास हुन्छ । नेतृत्व, तर्क गर्ने शक्तिको विकास, अधिकार र जिम्मेवारीप्रति वफदार हुन सिकाउँदछ । एकअर्काका दुःखसुख, संस्कार अनि संस्कृतिकोसमेत आदानप्रदान हुन्छ । एउटा फरक अभिभावकत्व प्राप्त हुन्छ । सामु...

तुलसा भट्टराई, उदयपुर राम्रो काम ट्राफिक दाई ! सचेतना जगाउनु है ! अनावश्यक बज्ने ध्वनी सबैतिर हटाउनु है ! लाग शिक्षक पत्रकार सहयोगी बिगुल फुक्न साथमा साथ काधमा हात सबैले लगाउनु है ! उच्छृङ्खल, मदिरा खाई साधन चलाउनेलाई कडा गरी ट्राफिक दाई ! दुर्घटना भगाउनु है ! शिक्षित, सभ्य र बाध्यतामा परेकाहरूलाई नै जथाभावी नरोकी सहयोगी हात बढाउनु है ! सपथ नै दायित्व हो हर्दम् जनताकै सुरक्षामा खटी कार्य गर्दा पुरस्कार, धन्यवाद पाउनु है ! एक थुकी सुकी हजुर सयले थुकी नदी भन्छन् ट्राफिक नियम मान्नलाई सबैले सघाउनु है !  ...

पूर्णपुष्टि, माघ २९ । नेपाल बालसाहित्य समाजको नवगठित कार्यसमितिलाई कार्यभार हस्तान्तरण गरिएकाे छ । कार्यसमितिको कार्यकाल दुई वर्षको रहने छ । वि.सं. २०७५ सालमा गठित कार्यसमितिको कार्यकाल सकिए पछि २०७७ माघ ३ गते निर्वाचित नवकार्यसमितिलाई पुरानो कार्यसमितिले कार्यभार हस्तान्तरण गरेको हो । निवर्तमान अध्यक्ष डा. शैलेन्दुप्रकाश नेपालले आफ्नो नेतृत्वको कार्यकालमा भएका महत्वपूर्ण कामहरुको जानकारी गराउँदै शुभेच्छा र शुभकामनासहित नवगठित कार्यसमितिका अध्यक्ष प्रा.डा. ध्रुवकुमार घिमिरेलाई कार्यभार हस्तान्तरण गर्नुभयो । संस्थाको प्रगति विवरण प्रस्तुत पछि वर्तमान महासचिव श्री यशु श्रेष्ठलाई संस्थाको माइन्युट हस्तान्तर गर्नुभयो । नेपाल बाल साहित्य समाज २०४४ सालमा स्थापित नेपालकै जेठो बालसाहित्यिक संस्था हो । संस्थाले बालसाहित्यको विकास र बालसाहित्यमार्फत पठनसिप, पठन संस्कार र संस्कृतिको विकासका लाग...

पूर्णपुष्टि,  माघ १७ । नेपाली प्रतिभा प्रतिष्ठान, बेलायतले यसवर्षको ‘प्रतिभा सम्मान २०२०’ वरिष्ठ साहित्यकार तथा भाषा संस्कृतिविद् डा राजेन्द्र विमल ९जनकपुर० लाई प्रदान गरेको छ । नेपाली भाषा, साहित्यको विकास प्रवद्र्धनमा उल्लेखनीय योगदान पु¥याएबापत विमललाई नगद रु ५० हजार र सम्मान–पत्रसहित सम्मान गरिएको हो  ।  त्यस्तै नगद रु एक लाख राशिको ‘प्रतिभा पुरस्कार–२०२०’ युवाकवि विमला लुम्खेवा ९तेह्रथुम० लाई प्रदान गरिएको छ । ती दुबै पुरस्कार प्रतिष्ठानद्वारा आज यहाँ आयोजित ‘प्रतिभा सम्मान तथा पुरस्कार समर्पण समारोह’ मा नेपाल प्रज्ञा–प्रतिष्ठानका कुलपति गङ्गाप्रसाद  उप्रेतीले ताम्रपत्र र नगदराशिको सम्मान थैली सम्मानीत स्रष्टालाई प्रदान गर्नुभयो । युवाकवि तुम्खेवा खासगरी युवापुस्ताको समसामयिक विषयवस्तुमाथि सटिक ढङ्गले साहित्यको माध्यमबाट उजागर गर्दै आउनुभएको छ । प्रखर लेखन क्षमता राख्ने तुम्बेवा...

गोठकृष्ण ठकुरी,मोतिगडा, उदयपुर  भ्रष्टचार नगर भन्यो मान्दैन मान्छे बलत्कार नगर भन्यो मान्दैन मान्छे व्यापार नै गर्नु छ भने अरु नै गर यो प्यार नगर भन्यो मान्दैन मान्छे हामफालेपछि तर्न जानिन्छ जाउ विचार नगर भन्यो मान्दैन मान्छे मर्नु पर्छ त एकदिन के ग¥या यो अत्यचार नगर भन्यो मान्दैन मान्छे अहंकारले बाच्ने भए रावण मर्थेन अहंकार नगर भन्यो मान्दैन मान्छे  ...

मित्रा कटवाल, रौतामाई गाउँपालिका–५, उदयपुर माया र दयाकी खानी सौन्दर्यकी रानी सहनशिलताकी प्रतिमूर्ति शब्दहरुको भालाले मुटु छियाछिया पारेदिए पनि व्यथाहरु लुकाएर मुस्कान छर्छिन्  पहिला दुःख र पिडा सहदै जिउने अदभुत कलाकार हुन्  महिला यिनलाई सृष्टिको अमूल्य गहना भनी लिईन्छ यहाँ तरपनि किन मानसिक, शारीरिक साथै थुप्रै अन्य पिडा दिईन्छ यहाँ हे नारी तिमी माथिको हिंसा न्यूनिकरण गर्न हरेक कानुन लेखिन्छ यहाँ तर के गर्नु तिमी माथि दिनदिनै अमानविय, अनैतिक एवम् अबैधानिक देखिन्छ यहाँ बलत्कार दाईजो र बोक्सीको नामले हुने हिंसा विरलै पाईन्छ आज पनि नविर्स जन्मदिने आमा नारी हुन् , भाईटिकामा पुज्ने दिदीबहिनी हुन् तर के गर्नु ? अपराधीहरुलाई यो सव गर्न लागेन कति नी लाज पनि मनको रोदन र पिडाले सिरानी भिजाउदै काट्ने गर्छ हरेक साझ पनि यो दर्दनाक महिला हिंसा देखेर पनि चुपचाप नै रहेको पाईन्छ यहाँ ख...

गजल मास्तिर पो थुकेर मरेछु । ऐनामा हेरेर लुकेर मरेछु । कसैले भन्यो, ए ! कुकुर हतारमा हजुर भनेर मरेछु । आफैतिर कुद्दै आयो चोर सरकार भन्दै ढोगेर मरेछु । श्रीमतिले कुटेर स्ट्याचु भनी त्यत्तिकै स्ट्याचु पो बनेर मरेछु । सुटुक्क लुकेर खैनी खान लाग्या माडेर ताली  पो ठोकेर मरेछु ।             गोठकृष्ण ठकुरी              मोतिगडा, उदयपुर   ...

पूर्णपुष्टि, कात्तिक २९  महाकवि लक्ष्मीप्रसाद देवकोटाको १ सय १२ औँ जन्मजयन्ती आज मनाइँदैछ । महाकवि देवकोटाको जन्म विसं १९६६ मा कार्तिक कृष्ण औँसी अर्थात् लक्ष्मीपूजाका दिन काठमाण्डौको डिल्लीबजारमा भएको थियो । दश वर्षका उमेरमा कविता लेख्न सुरु गर्नुभएका देवकोटाका थुप्रै महाकाव्य, खण्डकाव्य, निबन्ध, कथा, नाटक, उपन्यास, गीत, समालोचना र फुटकर कविता प्रकाशित छन् । नेपाली साहित्यमा आधुनिक महाकाव्य लेखनको थालनी गर्नुभएका देवकोटाको ‘मुनामदन’ खण्डकाव्य नेपाली भाषामा प्रकाशित अहिलेसम्म सबैभन्दा बढी बिक्री भएको पुस्तक हो । नेपाली साहित्यमा देवकोटा स्वच्छन्दतावादी(प्रगतिवादी धाराका प्रवर्तक मानिनुहुन्छ । देवकोटाका रचनामा मानवतावाद र प्रकृतिप्रेम समेत झल्कन्छ । विसं २०१६ मा उहाँ शिक्षामन्त्री हुँदा नेपालभर नेपाली भाषालाई अनिवार्य विषयका रुपमा लागू गराउनु भएको थियो । तीन महिनामा ‘शाकुन्तल’ ...

चन्द्रा घिमिरे,   लिम्चुुङबुुङ ३ छोरा जन्मदा हर्षले गदगद भई हर्षोल्लाश मनाउछन् आखिर छोरामा के त्यस्तोे गुण छ र, बिर्सनै नसकिने अनि, छोरीमा के त्यस्तो अबगुण छ र ? जन्मिन नपाउँदै रुनु पर्ने अरुले जेसुकै सम्झिनुस् तर, म भने छोरीलाई घर कि लक्ष्मी अनि ईश्वरको बरदान सम्झिन्छु जुन घरमा पहिलो सन्तान छोरी जन्मिन्छ त्यो घर साँच्चिकै स्वर्ग समान हुुन्छ भन्छन् नि  बुुझ्नेले पहिलो सन्तान दिने आमाको कोख उज्यालो हुुन्छ तर, मलाइ त  लाग्छ आमाको कोख उज्यालो मात्र नभएर औँशीको कालो रात पनि पुुरै उज्यालो देखिनेछ छोरी जन्म देखि नै आफ्नो कर्ममा लागेकी हुुन्छिन् आफ्नो आमा बाबाले भनेको कुुरा कहिले काट्दिनन् सधैँ सहिर सत्य बाटोमा हिड्छिन् आफ्नो घर सुन्दर बनाउने छोरी परिवार खुुसि र सुुखि राखेर अगाडि बढ्ने छोरी बिहानै उठेर घरको सारा काम गरी चिया नास्ता बोकेर भाइ अनि बाबाको ढोका ढकढकाउन पुुग्छिन...