साहित्य

गोठकुष्ण ठकुरीसंञ्चारकर्मी तथा लेखक मलाई थाहा छ बुढी, तिमी गएको ठाउँबाट फर्केर आउन सम्भव छैन । तर सुनेको छु , यो दुनियामा असम्भव पनि केहि छैन । एउटा यो जिन्दगी छ, जुन तिमी विना कटाउनु छ । अर्को यो समय छ जो मबाट कटिरहेको छैन । देउता बनी सकेकी मेरी बुढी, यदि त्यो भगवान त्यहाँ छ भने मेरो एउटा सवाल सोधी देउ है । कि कुन चाहिँ त्यस्तो गल्ती गरेको थिएँ र मैले ? जुन आज सुख बाँड्ने उमेर दुःख बाडिरहेछु । बुढी, धेरै माया पाउनु पनि राम्रो हुन्न रैछ । मलाई माया गर्ने तिमीले आधी बाटो नपुग्दै छाडिदियौ । तिमीले छाडेको दिन अरु माया गर्नेहरु मेरो पीडा देख्नुपर्छ भनेर आएन । सायद उनीहरु कतै रुदै थिए । मलाई सम्झाउन आँट कसेर आएकाहरु गेटसम्म आएर आफै रुदैँ फर्किए । त्यसबाट उम्किएकाहरु साँझमा दारुको साथ लिएर आएका थिए । उनीहरुले पनि वाक्य पुरा गर्न सकेनन् । ‘यस्तै हो’ मात्र भनेर फर्किए । ‘यस्तै हो संसार, आएपछि ज...

सिएम रिमाल, हेटौंडा (मकवानपुर) काे एक सफल र सक्षम शिक्षक हुनुहुन्छ । शिक्षामा  पुस्तकालय र वालसाहित्यकाे विशेष महत्व रहन्छ भन्नुहुने उहाँ असल विद्यार्थी र सफल शिक्षक तथा अभिभावककाे बारेमा पनि महत्वपूर्ण धारणा राख्नुहुन्छ । शिक्षक रिमालसंग वालसाहित्यकार सम्पादक यशु श्रेष्ठले गर्नुभएकाे संवाद प्रस्तुत छ ।  विद्यालयमा पुस्तकालयको महंत्व किन र कसरी छ ? -पुस्तक खहरे हो भने पुस्तकालय सागर हो  । कक्षालाई पात भन्न सकिएला, पुस्तकालय ज्ञानको वृक्ष हो  । माथिका दुई वाक्यबाट नै पुस्तकालयको महत्त्व स्पष्ट हुन्छ । पुस्तकालयको महत्वलाई सूक्ष्म तरिकाले केलाउने हो भने यो ज्ञानको समुद्र तथा आफूले खोजेका अनि रोजेका कुराहरुको परीक्षण गरी गन्तव्यमा पुग्ने स्थल हो  । शैक्षिक अध्ययन तथा जीवन सिकाउने माध्यम नै पुस्तकालय हो  । यहाँ आफ्नो ज्ञान र सिपको क्षेत्रलाई बढाई जीवन जिउने आधार मात्र स्थापित गर्दैन कि समा...

पूर्णपुष्टि, भदौ ८ जयपृथ्वीबहादुर सिंहलाई हामी राष्ट्रिय शिक्षाका जनक, शिक्षा क्षेत्रका अग्रणी व्यक्तित्व, शिक्षासेवी, बालसाहित्यका सूत्रधार, एक मानवतावादी व्यक्तिको रूपमा चिन्दछौँ । उनको योगदान नेपाली समाजका लागि अतुलनीय छ । बेलायतीहरू भन्दथे, ‘जयपृथ्वीबहादुर दोस्रा बुद्ध हुन् ।’ आफ्ना राजकाज छाडेर, सारा सम्पत्ती जनताका नाममा गरिदिई सम्पूर्ण जीवन नै मानवता र शिक्षाका लागि समर्पण गर्ने एक महान् मानव हुन् जयपृथ्वीबहादुर । बालबालिकाहरुलाई कसरी असल शिक्षा दिन सकिन्छ ? कसरी पाठशालाहरुको स्थापना गर्न सकिन्छ ? पाठशालाका लागि आवश्यक पुस्तकहरु कसरी लेख्न र प्रकाशनसमेत गर्न सकिन्छ भनेर सोच्ने मात्र होइन, कार्यान्वयन नै गर्ने एक दूरदर्शी शिक्षासेवी तथा बालपुस्तकहरुका सर्जक बझाङी राजा जयपृथ्वीबहादुरको १४५ औँ जन्मजयन्ती प्रारम्भिक बालसाहित्य र जयपृथ्वीबहादुर सिंह” परिचर्चा गरी मनाइएको छ । नेपाल ...

           गजल दिनरातको जिम्मेवारी बाँकी छ छ मसँग थोरै इमान्दारी बाँकी छ जसरी नि उकास्नु छ, यसपाली बन्दकी राखेको घरबारी बाँकी छ आइयो दुःख गरियो यो मुलुकमा हिड्ने बेलाको विदावारी बाँकी छ नानी, बाआमा सबैलाई किनियो अब श्रीमतिलाई सारी बाँकी छ ओहो तिर्नुपर्ने सुची त हेर्नै विर्सेको कति सहकारी, व्यापारी बाँकी छ हतार छ मलाइ अहिले जान्छु है गर्नु पर्ने थुप्रै तयारी बाँकी छ                  गोठकृष्ण ठकुरी                 मोतिगडा, उदयपुर...

पूर्णपुष्टि, असार ११ भोजपुरकी कविता राई राष्ट्रिय कविता महोत्सवमा प्रथम बनेकीछिन् । बुधबार भर्चुअल माध्यमबाट भएको कविता महोत्सवमा छनोट भएका ४० कविलाई पछि पार्दै कविता प्रथम भएकी हुन् । नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानको ६४ औं वार्षिकोत्सवको उपलक्ष्यमा आयोजित ‘राष्ट्रिय कविता महोत्सव–२०७८’मा भोजपुरकी कविता राई प्रथम भएकी हुन । कोरोना महामारीका कारण प्रज्ञा प्रतिष्ठानले भर्चुअल माध्यमबाट कविता महोत्सव गरेको थियो । प्रतियोगितामा प्रथम हुनेलाई ५० हजार, द्वितीयलाई ४० हजार र तृतीयलाई ३०(३० हजार र सम्मानपत्रले पुरस्कृत गरिने आयोजकले जनाएको छ । प्रतियोगितामा राईको ‘देशको नक्सा’ बोलको कविता प्रथम हुन सफल भएको हो । त्यसैगरी अमृता स्मृति द्वितीय, सविता बराल, निरञ्जनाकुमारी चन्द र प्रकाश सिलवाल तृतीय भएका छन् । प्रज्ञा प्रतिष्ठानका सदस्य सचिव प्रा. जगत्प्रसाद उपाध्ययका अनुसार द्वितीय स्मृति ...

मुकुन्द कृष्ण थापा           खोटाङ रगत पसिनाले सिंचीत माटोमा अङ्कुरित बिज हुर्काउँदै, पल्लवित लोकतन्त्रको वृक्षमा गणतन्त्रको रङ्गीचङ्गी फूल फुलाएर वीरताको अमर गाथा कोरेकाहरु, परिबर्तनको प्रतिफलबाट बन्चित भएर बाँचिरहेछन् , गुमनाम जिन्दगी १ जीवनोपयोगी शिक्षाबाट ठगिएर व्यापारिकरणको नङ्ग्राले चिथोरिएर ठालुहरुको होच्याइबाट थलिएर थिलथिलो भएका पाठशालाहरुले जन्माइरहेछन् , बेरोजगार बहादुर र कान्छाहरु । पुर्णीमालाई लखेटेर औँसीले साम्राज्य गरिरहेको आधा आकाशमा झलमलाई रहेछन् , पितृसत्तात्मक सोचका ताराहरु । असमानताको कालोपत्रे बिछ्याउँदै एउटै पाङ्ग्राले रथ हाँकिरहेछन् , एक्काइसौँ शताब्दीका अर्जुनहरु । पहिचान लुकाउनेहरुको विवशता देखेर, सिर निहुराउँदै मानवता झोक्राइरहेछ । आफैँले सजाएका मन्दिर महलहरु हेर्दै, छुवाछूतले फाटेका मन सिलाउने मेसिन आविष्कार नहुनुका कारणहरु, खोजिरहेछन...

 पूर्णपुष्टि बैशाख १३ अन्तर्राष्ट्रिय नेपाली समाज (इन्स) द्वारा आयोजित विश्व नेपाली साहित्य सम्मेनल भव्यरुपमा सम्पन्न भएको छ । गत शुक्रवार वैशाख १० गते सुरु भएको सम्मेलन ११ र १२ गते गरि तीन दिनसम्म संचालन भएको हो । भर्चुअलरुपमा आयोजना गरिएको सम्मेलनलाई व्यवस्थित र प्रभावकारी बनाउन उद्घाटन सत्र, कविका कुरा, कविता विशेष सत्र, लोकसाहित्य विशेष सत्र, गजल विशेष सत्र, महिला विशेष सत्र, मातृभाषा विशेष सत्र, डायस्पोरा विशेष सत्र, आख्यान विशेष सत्र, नेपाली साहित्यको अनुसन्धान विशेष सत्र र  छलफल तथा समापन सत्रगरि ११ ओटा सत्रमा विभाजन गरिएको थियो । पोखरा विश्व विद्धालयका उपकुलपति प्रा.डा प्रेमनारायण अर्यालको प्रमूख आथित्यतामा उद्घाटन सत्र सुरु गरिएको थियो । कार्यक्रममा बिषेश गरी साहित्य सम्बन्धि गतिविधिलाई ध्यानमा गरिएको थियो । साहित्यको बिभिन्न विद्या अन्तर्गत कविका कुरा, कविता विशेष,...

 पूर्णपुष्टि, बैशाख ८ नेपाली साहित्यलाई विश्वभर जोड्दै नेपाली साहित्यको गरिमालाई उच्च पार्न बृहत रुपमा विश्व नेपाली साहित्य सम्मेलन गरिने भएको छ । जहिल्यै पनि नेपालको लागि जाहाँ पनि नेपालीको लागि भन्ने नाराका साथ अन्तराष्ट्रिय नेपाली समाज (इन्स) को आयोजनामा यहि बैशाख १०, ११ र १२ गते साहित्य सम्बन्धि बिभिन्न गतिविधिका साथ सम्मेलनको आयोजना गरिने भएको हो । नेपालबाट कामको शिलशिलामा बिदेशको बिभिन्न देशमा रहेका नेपाली सर्जकहरुलाई प्रोत्साहन गर्ने र विश्वको कुना कुना सम्म नै नेपाली भाषा साहित्यलाई परिचित गराउने भन्दै पहिलो विश्व नेपाली साहित्य सम्मेलन गर्न लागिएको अन्तराष्ट्रिय नेपाली समाजका अध्यक्ष अर्जुन घिमिरेले जानकारी दिनुभयो । बुधबार सम्मेलनबारे भर्चुअल जुम मिटिङबाट पत्रकार सम्मेलनमा बोल्दै विश्वको बिभिन्न मुलकमा रहेर नेपाली साहित्यलाई बचाउन कलम चलाइरहेका सम्पूर्ण सर्जकहरुलाई सामाज...

बैशाख ६ । लेखक/साहित्यकारलाई परिचयपत्र दिने नेपाल प्रज्ञा–प्रतिष्ठानले कार्यविधि तयार गरेको छ । ‘लेखक/साहित्यकार परिचयपत्र वितरणसम्बन्धी (पहिलो संशोधन) कार्यविधि–२०७७’ संशोधनको पहिलो मस्यौदाको प्रतिवेदन प्रतिष्ठानका कुलपति गङ्गाप्रसाद उप्रेतीसमक्ष बुझाइएको छ । संशोधनसहित कार्यविधि तयार पार्न प्राज्ञ परिषद् सदस्य प्राडा. योगेन्द्रप्रसाद यादव संयोजकत्वको कार्यदलले प्रतिवेदन बुझाएको जनाएको छ । कुलपति  उप्रेतीले देशका वाङ्मय साधकलाई परिचयपत्र दिने पहिलेदेखिकै योजनालाई कार्यान्वयन गर्न यही महीनाभित्र राष्ट्रपतिबाट परिचयपत्र वितरण सुरुआत गरिने जनाएको छ । प्रतिष्ठानका सदस्य सचिव प्रा. जगतप्रसाद उपाध्यायले ‘लेखक÷साहित्यकार परिचयपत्र’ नामकरण गरिएको परिचयपत्रमा लेखक÷साहित्यकारको नाम÷उपनाम, नागरिकता नम्बर, जिल्ला, जन्ममिति, विषय क्षेत्र र विधा खुलाइने छ । परिचयपत्र पाउन सम्बन्धित ले...